Dla większości osób tłumaczenie jest czymś intuicyjnym i niewymagającym wyjaśnień. Jest to proces polegający na konwersji treści z jednego języka na drugi. Definicja ta oddaje jednak tylko część prawdy. Tłumaczenie, podobnie jak sam język, jest bardziej sztuką niż techniką a zatem tłumaczenie literalne, czyli dosłowne, może okazać się niewystarczające w przypadku obsługi klientów zagranicznych.
W trakcie realizacji projektu tłumaczenia pod uwagę brane są cztery rodzaje tłumaczenia:
- tłumaczenie „tradycyjne”
- lokalizacja
- transkreacja
- transliteracja
Tłumaczenie „tradycyjne”
Tłumaczenie „tradycyjne” obejmuje zarówno tłumaczenie maszynowe, które zazwyczaj wymaga post-edycji, czyli korekty dokonywanej przez specjalnie zaangażowaną do tego osobę, jak również tłumaczenia wykonywane tylko i wyłącznie przez wyspecjalizowanych tłumaczy, bez udziału „maszyn”. Są to najczęściej tłumaczenia medyczne, zwłaszcza takie, w których pojawiają się często stosowane przez lekarzy skróty i zwroty branżowe, nierozpoznawane przez narzędzia typu Google Translate czy DeepL.
Tłumaczenie maszynowe nie sprosta również zleceniom, które w rzeczywistości polegają na lokalizacji lub transkreacji, które opisuję poniżej.
Lokalizacja
Lokalizacja wykracza poza językową konwersję stosowaną w konwencjonalnym tłumaczeniu. Zamiast tego wykorzystuje słowa i zwroty, które mają określony wydźwięk na rynkach zagranicznych. Używając tych preferowanych w danym regionie zwrotów i wyrażeń, możemy wzbudzić większe zainteresowanie i zaangażowanie wśród klientów.
Używanie terminów specyficznych dla danego regionu może poprawić wyniki SEO poprzez dopasowanie do terminów używanych przez klientów w lokalnych wyszukiwarkach.
Lokalizacja wykracza poza dobór słów. Może również dotyczyć sposobu, w jaki witryna prezentuje informacje, jak jest zaprojektowana, a nawet jak działa. Elementy takie jak waluta, opcje płatności i wymiary produktów mogą – i powinny – zostać zlokalizowane zgodnie z miejscowymi standardami, jeśli jest taka możliwość.
Innym sposobem na lokalizację treści jest dostosowanie obrazów na stronie lub prowadzenie kampanii promocyjnych, które odzwierciedlają regionalną kulturę, co pozwala na wzmocnienie wiarygodności i budowanie zaufania do marki.
Lokalizacja nazwy marki, jak również nazw produktów i sloganów związanych z wizerunkiem marki, powinna być kluczową częścią globalnej strategii brandingowej. W zależności od rynku, może ona być również wymagana przez prawo.
Transkreacja
Transkreacja to „kreatywne tłumaczenie”, w którym komunikat jest adaptowany z jednego języka na drugi, niekoniecznie słowo w słowo, ale z zachowaniem intencji, kontekstu i tonu. Jest to tłumaczenie w najbardziej artystycznym wydaniu.
Transkreacja jest najczęściej stosowana w materiałach marketingowych. Slogany reklamowe, teksty reklamowe i inne zniuansowane treści wymagają czegoś więcej niż tylko konwencjonalnego tłumaczenia, aby miały taki sam wydźwięk w innych językach. Wykwalifikowani językoznawcy powinni zadbać o to, by odtworzona była gra słów, dowcip oraz intencja odbiorcy.
Transkreacja bywa konieczna także w przypadku rynków, na których używa się tego samego języka. Ze względu na odniesienia kulturowe lub lokalną wrażliwość, przekaz treści musi być odtworzony w sposób, który nadal będzie wywoływał u lokalnych klientów konkretne skojarzenia. Na przykład w latach 90-tych brytyjska firma telekomunikacyjna Orange UK użyła sloganu “The future’s bright… The future’s Orange”. Slogan ten nie sprawdził się jednak w Irlandii, gdyż kolor pomarańczowy jest tam symbolem protestantyzmu, co wywołało oburzenie irlandzkiej ludności katolickiej, która w tamtym czasie wciąż borykała się z przemocą na tle religijnym.
Transkreacja wymaga zatem połączenia ekspertyzy językowej i kreatywności marketingowej, co sprawia, że jej koszty będą zazwyczaj wyższe niż koszty tradycyjnego tłumaczenia.
Transliteracja
Tłumaczenie to konwersja treści z jednego języka na drugi. Transliteracja to konwersja treści pisanej z jednego systemu pisma na inny.
Transliteracja opiera się na elementach fonetycznych oryginalnego słowa, aby odtworzyć jego brzmienie w innym języku bez oddawania znaczenia. Przy odrobinie kreatywności transliteracja może jednak wykorzystywać wybór dźwięków lub grę słów, aby wywołać określone znaczenia i cechy u lokalnych klientów.
Transliteracja pojawia się często, gdy firmy wchodzą na rynki, na których używa się alfabetu innego niż łaciński, np. w Chinach, Japonii, Korei Południowej, Rosji. Na przykład, kiedy producent samochodów BMW rozpoczął ekspansję w Chinach, przetłumaczył nazwę swojej marki na 宝马 (bǎomǎ). W dosłownym tłumaczeniu oznacza to szlachetnego konia. W chińskiej kulturze konie są uważane za święte stworzenia o wysokiej wartości i wskazują na przewagę nad konkurencją.
Podsumowanie
Ważnym jest by pamiętać, że w przypadku niektórych zleceń tłumaczeniowych wymagana jest nie tylko znajomość języka docelowego ale również nowoczesnych technologii. Tłumacz idący z duchem czasu zajmuje się nie tylko tłumaczeniem w rozumieniu tradycyjnym, ale oferuje również usługi dodatkowe, takie jak lokalizacja czy transkreacja. Pomagają one często uskutecznić kampanię marketingową dzięki temu, że uwzględniają tzw. „lokalny koloryt”.